Greek Election 1981

40 έτη μετά: Ο εκλογικός σεισμός του 1981
Η σημασία των εκλογών της 18ης Οκτωβρίου 1981 για τη σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία

Χωρίς αμφιβολία, οι εκλογές του 1981 μπορούν να θεωρηθούν τομή στη σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία. Πρόκειται για το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός ολόκληρης της μεταπολιτευτικής περιόδου 1974-2009, μέχρι δηλαδή τη χρεωκοπία της χώρας, το 2010. Αλλά και σε ευρύτερη ιστορική προοπτική, οι εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981 στάθηκαν ένα από τα κεντρικά πολιτικά γεγονότα ολόκληρης της μεταπολεμικής περιόδου, αφού μe αυτές τερματίστηκε – για πρώτη φορά με τέτοια σαφήνεια και διάρκεια – η σχεδόν αδιάκοπη μετεμφυλιακή διακυβέρνηση της χώρας από τις συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις.

Η πολιτική κληρονομιά της Μεταπολίτευσης

Στην ιστορική περίοδο, μετά το 1974, που ονομάσθηκε συμβατικά Μεταπολίτευση και της οποίας κέντρο βάρους αποτέλεσε η πρώτη δεκαετία της διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ (1981-1989), διαμορφώθηκε στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό ένας ταξικός συσχετισμός δυνάμεων που βελτίωνε σχετικά -με σύγκριση με την μετεμφυλιακή και τη δικτατορική κατάσταση- τη θέση των κυριαρχούμενων τάξεων και την πολιτική τους εκπροσώπηση στους κρατικούς θεσμούς. Εν μέρει, αυτός ο κοινωνικός συσχετισμός αποκρυσταλλώθηκε –με αντιφάσεις- και στο Σύνταγμα του  1975.

Οι εκλογές του 1985
Το απόγειο της εκλογικής-κοινωνικής πόλωσης και η πρώιμη ήττα του ελληνικού νεοφιλελευθερισμού

Οι εκλογές του 1985 μπορεί κάλλιστα να θεωρηθούν ως ένα παράγωγο των εκλογών του 1981, αλλά και των κοινωνικών αποτελεσμάτων της διακυβέρνησης 1981-1985. Η κοινωνική πόλωση που κυοφορήθηκε κατά τη διάρκεια της πρώτης τετραετίας του ΠΑΣΟΚ, θα αποτυπωθεί τώρα και εκλογικά. Το συγκεκριμένο εκλογικό αποτέλεσμα βιώθηκε έντονα από τις κυριαρχούμενες τάξεις ως μεγάλη νίκη, δημιουργώντας ανάμεσά τους μεγαλύτερο ενθουσιασμό και ευφορία από ό,τι το 1981.

Η Μεταπολίτευση στη συλλογική μνήμη
Οι αντιλήψεις της σύγχρονης ελληνικής κοινής γνώμης για την Γ’ Ελληνική Δημοκρατία, με βάση τις έρευνες της Public Issue, 2007-2011

Στη διεθνή πρακτική, η ιστορία έχει αποτελέσει συχνά αντικείμενο ερευνών κοινής γνώμης. Αντίστοιχες έρευνες είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς και εμφανίζονται, τακτικά, στα Μέσα Ενημέρωσης. Παράλληλα, η αξιολόγηση, από το κοινό, των ιστορικών γεγονότων και του ρόλου των προσώπων, στη συγκρότηση του «εθνικού παρελθόντος», συνιστούν μια ευρύτατα διαδεδομένη επιστημονική και δημοσιογραφική πρακτική. Στην Ελλάδα, αντιθέτως, αν και το ειδικό βάρος της δημόσιας συζήτησης για την ιστορία έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, οι συλλογικές στάσεις και αντιλήψεις, απέναντι στην εγχώρια ιστορία δεν έχουν αποτελέσει μέχρι σήμερα, συστηματικά, αντικείμενο εμπειρικής ποσοτικής διερεύνησης. Αυτή η παρατήρηση ισχύει σε μεγαλύτερο βαθμό για την Μεταπολίτευση. Ιστορική περίοδο, για την οποία, αφενός η επιστημονική βιβλιογραφία υστερεί, αφετέρου η συζήτηση για το χαρακτήρα της και η αποτίμησή της κυριαρχείται από την απόπειρα συνολικής της απαξίωσης. Υπό αυτήν την έννοια, οι δύο έρευνες που διεξήγαγε η Public Issue για την ιστορική περίοδο της Μεταπολίτευσης, το 2007 και το 2011[1] μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες. Παρέχουν μια αναλυτική ιδεολογική «απογραφή» της συλλογικής κοινωνικής μνήμης και των συλλογικών στερεότυπων που έχουν κατασκευασθεί, διαχρονικά, για την τελευταία περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας που εγκαινιάζεται με την πτώση της δικτατορίας και (πιθανότατα) τερματίζεται οριστικά με την οικονομική κρίση και την υπαγωγή της χώρας στο Μνημόνιο (2010).

Τρεις προϋποθέσεις για μια βιώσιμη εκλογική νίκη της Αριστεράς

Η προοπτική εκλογικής νίκης του ΣΥΡΙΖΑ στις επόμενες εθνικές εκλογές έχει ενισχυθεί σημαντικά, μετά τις πρόσφατες ευρωεκλογές. Η ανεπανόρθωτη συντριβή του κυβερνητικού συνασπισμού έχει οδηγήσει σε θεαματική ανατροπή του εκλογικού συσχετισμού, ενώ και η ίδια η δυναμική του αποτελέσματος λειτουργεί υπέρ του νικητή των εκλογών. Το εκλογικό σώμα συνειδητοποίησε ότι η αντιπολίτευση κερδίζει και η κυβέρνηση χάνει.

Μετεκλογικό Βαρόμετρο, Μάρτιος 2004: Μεγάλες προσδοκίες και περίοδος χάριτος για τη νέα διακυβέρνηση και – προσωπικά – για το νέο Πρωθυπουργό

Ανάλυση του

ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΥΡΗ

Η δυναμική του εκλογικού αποτελέσματος της 7ης Μαρτίου καταγράφεται στην πρώτη μετεκλογική δημοσκόπηση της εταιρείας Public Issue / VPRC που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του ΣΚΑΪ και της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ. Η σαφής βελτίωση του γενικού πολιτικού κλίματος και το αίσθημα ευφορίας του εκλογικού σώματος που παρατηρείται είναι αποκαλυπτικά για το μέγεθος της συντελεσθείσας πολιτικής μεταβολής. Στη μετεκλογική συγκυρία που διανοίγεται, το νέο κυβερνών κόμμα φαίνεται να εξασφαλίζει σημαντική «περίοδο χάριτος». Γεγονός, που έχει να συμβεί στην Ελλάδα εδώ και αρκετά χρόνια.