Στις 17 Ιουνίου θα γίνει ο κύριος «σεισμός»

Συνέντευξη του ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΥΡΗ στην κυπριακή εφημερίδα ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ (20/05/2012). Τη συνέντευξη πήρε ο Ανδρέας Πιμπίσιης

Εκτύπωση | Email | Διάδοση |

– Ποιο είναι το μήνυμα που βγαίνει από τις εκλογές της 6ης Μαΐου στην Ελλάδα;
Οι εκλογές της 6ης Μαΐου θεωρώ ότι ήταν οι πιο σημαντικές της μεταπολεμικής περιόδου. Σίγουρα της μεταπολίτευσης ακόμα και σε σύγκριση με τις εκλογές της προδικτατορικής περιόδου. Πιστεύω ότι έχουν μεγαλύτερη σημασία γιατί είναι εκλογές-τομή στην ελληνική εκλογική ιστορία. Η αποδοκιμασία του δικομματισμού είναι πρωτοφανής. Το ποσοστό που έλαβαν τα δύο κόμματα, Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ, το 32,5% είναι το χαμηλότερο ποσοστό δικομματισμού που εμφανίζεται στην ελληνική εκλογική ιστορία που εμφανίζεται από το 1926. Δηλαδή στη διάρκεια του 20ού και 21ου αιώνα. Ούτε στη μεταεμφυλιακή περίοδο αλλά και στη μεταπολίτευση δεν είχε εμφανιστεί τέτοιο ποσοστό. Μπορεί να συγκριθεί μόνο με το ποσοστό των εκλογών του 1950, δηλαδή των πρώτων εκλογών που είχαν διεξαχθεί στην Ελλάδα μετά τον εμφύλιο πόλεμο όπου τότε το ποσοστό του δικομματισμού ήταν 36,04%. Αν σκεφτεί κανείς ότι οι εκλογές εκείνες, ο κατακερματισμός των κομμάτων, είχαν διεξαχθεί ευθύς μετά την κατοχή και τον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα αντιλαμβάνεται κάποιος ότι το ισοδύναμό του σήμερα που είναι αποτέλεσμα του μνημονίου έχει πάρα πολύ μεγάλη πολιτική σημασία. Επομένως έχουμε να κάνουμε με την κατάρρευση του δικομματικού συστήματος που συγκροτήθηκε στη μεταπολίτευση και η οποία φυσικά οφείλεται στην πολιτική του μνημονίου. Το αποτέλεσμα απονομιμοποιεί το μνημόνιο και αυτό το οποίο καταγραφόταν στις δημοσκοπήσεις ως στάση των πολιτών, περίπου το 65-70% ως αρνητική στάση προς το μνημόνιο, καταγράφηκε και στις εκλογές.
– Αυτό το αποτέλεσμα όμως έχει οδηγήσει τη χώρα σ’ ένα πολιτικό αδιέξοδο.
Στην ουσία έχει ακυρωθεί τόσο η θεσμική λειτουργία του δικομματικού συστήματος που βασίστηκε στην εναλλαγή των κομμάτων διακυβέρνησης. Μια εναλλαγή που συντελέστηκε στη μεταπολίτευση πέντε φορές, το 1981 με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ, το 1990 με την άνοδο της Νέας Δημοκρατίας, το 1993 με την επιστροφή του ΠΑΣΟΚ, το 2004 με τη νίκη του Κώστα Καραμανλή και την επιστροφή του Παπανδρέου το 2009. Ο δικομματισμός λειτουργούσε και εκτόνωνε την κοινωνική δυσαρέσκεια με τη μετακίνηση μιας κρίσιμης μερίδας του εκλογικού σώματος από το ένα κόμμα στο άλλο. Με τη σύγκληση των δύο μεγάλων κομμάτων στην πολιτική του μνημονίου και τη συγκυβέρνηση υπό τον Λουκά Παπαδήμο στην ουσία μπλόκαρε η λειτουργία του δικομματισμού. Η απαξίωση από το εκλογικό σώμα οδήγησε στο σημερινό αδιέξοδο και σ’ αυτό πρέπει να προσθέσουμε και τη λειτουργία του εκλογικού νόμου. Εκτός των άλλων έχει πια καταστεί εντελώς προφανής και η ανεπάρκεια του εκλογικού νόμου ο οποίος είναι φτιαγμένος για να λειτουργήσει υπό άλλες συνθήκες και υπό την επιρροή των δύο μεγάλων κομμάτων. Με τα σημερινά δεδομένα δεν μπορεί να λειτουργήσει και να διασφαλίσει βιώσιμη κυβέρνηση ακόμα και με το μπόνους των 50 εδρών που δίνει.
– Έχει αποφασιστεί η διεξαγωγή νέων εκλογών στις 17 Ιουνίου. Υπάρχει περιθώριο να διαφοροποιηθεί η κατάσταση, ή στις 18 Ιουνίου να συζητάμε για το ίδιο θέμα και το ίδιο αδιέξοδο;
Η πολιτική μεταβολή που έχει επέλθει με τις εκλογές της 6ης Μαΐου και η κατάρρευση του κομματικού συστήματος είναι πολύ μεγάλη. Η ανασυγκρότηση του συστήματος σε άλλες βάσεις δεν μπορεί να προκύψει μέσα σ’ ένα μήνα. Είναι ένα πολύ μεγάλο γεγονός που θα απαιτήσει χρόνο. Η κρίση των κομμάτων θα διαρκέσει μέχρις ότου βρεθεί το καινούργιο σημείο ισορροπίας. Ήδη από την τελευταία εβδομάδα ζούμε τις επιπτώσεις από την κατάρρευση, την ένταση των διεργασιών σ’ όλους τους κομματικούς χώρους, μια διαδικασία που νομίζω θα συνεχιστεί. Από την άλλη πλευρά δεν αποκλείω καθόλου οι επόμενες εκλογές να μην είναι ένας μετασεισμός αλλά ο κυρίως σεισμός. Κι αυτό που προηγήθηκε να αποδειχθεί μικρότερης έκτασης από αυτό που θα δούμε. Επιπλέον πιστεύω ότι η δυναμική του εκλογικού αποτελέσματος θα ενταθεί. Το αποτέλεσμα των επερχόμενων εκλογών θα είναι στην ίδια κατεύθυνση με αυτό που είδαμε, ίσως σε μεγαλύτερη ένταση. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερη πόλωση και μπορεί να υπάρξει και συρρίκνωση αυτής της ψήφου διαμαρτυρίας που κινήθηκε στα λεγόμενα λοιπά κόμματα. Άλλη μια παρενέργεια του εκλογικού συστήματος είναι αυτή, ότι περίπου το 20% των εκλογέων που ψήφισαν τα μικρά κόμματα έχουν μείνει χωρίς εκπροσώπηση. Είναι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό όταν αναλογιστεί κάποιος ότι ένας στους πέντε ψηφοφόρους δεν εκπροσωπείται στη Βουλή. Αυτό το στοιχείο πιστεύω να αλλάξει και πιθανότατα ένα μέρος αυτού του ποσοστού να κατανεμηθεί στις κυρίαρχες επιλογές, από τη μια στον ΣΥΡΙΖΑ και από την άλλη στη ΝΔ.
– Δεν βλέπετε κάποιο ποσοστό να πηγαίνει και προς την κατεύθυνση του ΠΑΣΟΚ;
Όχι. Πιστεύω ότι το ΠΑΣΟΚ έχει κλείσει τον πολιτικό του κύκλο. Έχει μπει σε σημείο μη επιστροφής. Συμβολικά έχει βρεθεί στα επίπεδα του 1974, πήρε τα ίδια ποσοστά που είχε πάρει ο Ανδρέας Παπανδρέου όταν κατέβηκε για πρώτη φορά στην πολιτική. Πιστεύω ότι είναι απερχόμενη πολιτική δύναμη.

Δεν περνά το δίλημμα

– Πόσο θα παίξει στη νέα προεκλογική περίοδο και πόσο θα επηρεάσει το δίλημμα ευρώ ή δραχμή που μπαίνει ενώπιον των ψηφοφόρων;
Το δίλημμα αυτό δεν είναι καινούργιο καθώς έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα την τελευταία διετία και γι’ αυτό ίσως τον λόγο δεν έχει πια λειτουργικότητα με το εκλογικό σώμα να το θεωρεί είτε εξαντλημένο είτε κινδυνολογικό. Τα όποια αποτελέσματα είχε το δίλημμα αυτό φάνηκαν στις 6 Μαΐου. Δεν προκύπτει κάτι καινούργιο ως προς αυτή την επιχειρηματολογία.
Θεωρώ ότι είναι μια επανάληψη.
– Άρα αυτές οι προειδοποιήσεις Ευρωπαίων
αξιωματούχων ουσιαστικά πέφτουν στο κενό;
Πέφτουν στο κενό, ενδεχομένως δε να προκαλούν και το αντίθετο αποτέλεσμα ερεθίζοντας το εκλογικό σώμα. Επειδή αυτό το δίλημμα χρησιμοποιήθηκε όσες ήταν και οι δόσεις των ταμείων. Νομίζω ότι δεν θα έχουν το αποτέλεσμα που έχουν υπόψη τους αυτοί που χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη ρητορική.

Πρώτος ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά χωρίς αυτοδυναμία

– Ο ΣΥΡΙΖΑ θεωρείται ανερχόμενη πολιτική δύναμη, ή θα υπάρξει κάποιος άλλος πολιτικός σχηματισμός;
Μια σημαντική πτυχή του εκλογικού αποτελέσματος είναι η ανατροπή της σχέσης κέντρου-αριστεράς υπέρ της αριστεράς. Ιστορικά στην Ελλάδα τόσο στην προδικτατορική περίοδο όσο και στη μεταπολίτευση το Κέντρο μετά τη σύσταση της Ένωσης Κέντρου το 1961 στη μεταπολίτευση με τη συγκρότηση του ΠΑΣΟΚ το 1974, είχε καταφέρει να ηγεμονεύσει και να κερδίσει την πρωτοκαθεδρία από την Αριστερά. Από την ΕΔΑ στην προδικτατορική περίοδο και από την κομμουνιστική αριστερά, είτε με την εκδοχή του ΚΚΕ είτε του ΚΚΕ Εσωτερικού, στη μεταπολίτευση.
Με την κατάρρευση του ΠΑΣΟΚ για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες ανοίγει ο δρόμος για την είσοδο της Αριστεράς με νέους όρους στο προσκήνιο και πιστεύω ότι το ποσοστό αυτό που κατέγραψε ο ΣΥΡΙΖΑ, το 17%, ο οποίος έχει κερδίσει πολύ δυναμικά στρώματα του εκλογικού σώματος, δηλαδή τους μισθωτούς, τους ανέργους, τα μεγάλα αστικά κέντρα. Στην Αττική, που είναι συγκεντρωμένο περίπου του ένα τρίτο του εκλογικού σώματος, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πρώτο κόμμα με 21% ενώ η ΝΔ 13% και το ΠΑΣΟΚ κάτω από 10. Επομένως καταλαβαίνουμε ότι εδραιώνεται μια παρουσία πολύ σημαντική ως αποτέλεσμα των επιπτώσεων της κρίσης και αυτή η κοινωνική συμμαχία η οποία αρχίζει να φαίνεται στον ΣΥΡΙΖΑ πιστεύω θα ενταθεί με τις επόμενες εκλογές.
– Στις εκλογές του Ιουνίου υπάρχει ενδεχόμενο ο ΣΥΡΙΖΑ να είναι ο νικητής και ο Αλέξης Τσίπρας ο επόμενος πρωθυπουργός;
Είναι πιθανότερο να είναι νικητής εκλογικά αλλά δεν είναι τόσο πιθανό να μπορεί να σχηματίσει και αυτοδύναμη κυβέρνηση. Βέβαια ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένας συνασπισμός κομμάτων και ο εκλογικός νόμος σ’ αυτή την περίπτωση δεν επιτρέπει να δοθεί το μπόνους των 50 εδρών. Γι’ αυτό τον λόγο ο ΣΥΡΙΖΑ σκοπεύει να καταθέσει δήλωση και να το ξεπεράσει αυτό το πρόβλημα για να πάρει τις 50 έδρες. Ωστόσο το ενδεχόμενο αυτοδυναμίας, η οποία εξασφαλίζεται με αρκετά υψηλότερο ποσοστό περί τα 37% με 38%, ανάλογα με το πόσα μικρά κόμματα θα μείνουν εκτός Βουλής. Άρα θεωρώ πολύ πιθανότερο πράγματι να είναι πρώτο κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά χωρίς αυτοδυναμία. Επομένως θα υπάρξει πάλι συζήτηση για το ποιες δυνάμεις θα συγκροτήσουν την κυβέρνηση. Θα υπάρξει ανάγκη συνεργασίας.